![\"\"](\"https:\/\/www.patrykszymanski.com\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/IMG_3251-Edit-300x200.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\nPLEMI\u0118 HAMER<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dotar\u0142em do ma\u0142ej wioseczki Lojira niedaleko Turmi. Ziemie te nale\u017c\u0105 do plemienia Hamer, kt\u00f3re na tle innych wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 charakterystycznymi fryzurami swoich kobiet. Naszym gospodarzem by\u0142 Gele, chudy, wysoki m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry za go\u015bcin\u0119 kaza\u0142 zap\u0142aci\u0107 nam 150 Birr od osoby (ok 7 dolar\u00f3w) oraz butelk\u0119 miejscowego bimbru, po kt\u00f3ry wr\u00f3ci\u0107 musieli\u015bmy specjalnie do Turmi. Gele nosi\u0142 przy sobie ma\u0142y drewniany sto\u0142ek, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy m\u0119\u017cczyznom plemienia r\u00f3wnie\u017c jako \u201epoduszka\u201d \u2013 w ten spos\u00f3b zawsze jest na czym usi\u0105\u015b\u0107 oraz gdzie si\u0119 po\u0142o\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n Gele roz\u0142o\u017cy\u0142 dla nas na ziemi kozi\u0105 sk\u00f3r\u0119, sam przycupn\u0105\u0142 na swoim sto\u0142eczku. Zapyta\u0142em o ilo\u015b\u0107 zwierz\u0105t, kt\u00f3re posiada \u2013 Gele nie wiedzia\u0142. Wszystkie dobra materialne w wiosce s\u0105 wsp\u00f3lne, nikt dok\u0142adnie nie wie jaki jest stan posiadania. Ot, afryka\u0144skie podej\u015bcie do \u017cycia. Dzi\u015b jest dobrze, co b\u0119dzie jutro \u2013 nie wa\u017cne. Zapyta\u0142 mnie ile zwierz\u0105t ja posiadam. Tylko jednego kota? Wyj\u0105tkowo zabawne! Ale rozumiemy to. W twoim kraju s\u0105 pieni\u0105dze i ty nie potrzebujesz zwierz\u0105t. Dla nas nasze krowy s\u0105 pieni\u0119dzmi! To nasza waluta!<\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnego dnia uczestniczy\u0107 mieli\u015bmy w s\u0142ynnej ceremonii skakania przez byki. Gdy m\u0119\u017cczyzna wkracza w wiek dojrza\u0142y (sam go sobie wyznacza \u2013 musi przej\u015b\u0107 rytua\u0142, gdy chce znale\u017a\u0107 sobie \u017con\u0119), musi przeskoczy\u0107 przez ustawione w rz\u0119dzie byki \u2013 trzy razy z rz\u0119du. Nie mo\u017cna tego \u0107wiczy\u0107 przed sam\u0105 ceremoni\u0105, ale pr\u00f3by mo\u017cna powtarza\u0107 je\u015bli si\u0119 nie powiod\u0105.<\/p>\n\n\n\n Skakanie poprzedza inna ceremonia. Bardziej krwawa i daj\u0105ca do my\u015blenia. Ot\u00f3\u017c wszystkie kobiety z rodziny wchodz\u0105cego w doros\u0142o\u015b\u0107 ch\u0142opaka musz\u0105 zosta\u0107 wych\u0142ostane. Kobiety Hamer z dum\u0105 nosz\u0105 swoje blizny \u2013 pierwszy raz uczestnicz\u0105 w ceremonii w wieku mniej wi\u0119cej lat 13.<\/p>\n\n\n\n Przed rytua\u0142em kobiety zbieraj\u0105 si\u0119 nad rzek\u0105, przywi\u0105zuj\u0105 do n\u00f3g metalowe dzwonki i ta\u0144cz\u0105c oraz chodz\u0105c w k\u00f3\u0142ko \u015bpiewaj\u0105 pie\u015bni dla swojego brata, m\u00f3wi\u0105ce mniej wi\u0119cej tyle, \u017ce to w\u0142a\u015bnie dzi\u015b ostatni raz jest ich bratem. Gdy nad rzek\u0105 pojawiaj\u0105 si\u0119 m\u0119\u017cczy\u017ani z witkami, kobiety biegn\u0105 do nich prosz\u0105c o to, by to w\u0142a\u015bnie je wybato\u017cy\u0142. Ka\u017cda blizna zwi\u0119ksza presti\u017c. Kobiety z czasem wpadaj\u0105 w amok, sza\u0142, zaczynaj\u0105 walczy\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105 o to, kt\u00f3ra z nich ma zosta\u0107 wych\u0142ostana, a gdy ch\u0142ostane s\u0105 za s\u0142abo \u2013 prosz\u0105 o wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n Po zako\u0144czeniu tej cz\u0119\u015bci ceremonii przechodzi si\u0119 w g\u0142\u0105b buszu, gdzie ch\u0142opak b\u0142ogos\u0142awiony jest przez m\u0119\u017cczyzn swojego plemienia, byki gromadzone s\u0105 na ma\u0142ym placyku pomi\u0119dzy lud\u017ami, a nast\u0119pnie m\u0142odzi ch\u0142opcy \u0142api\u0105 je (za ogon i j\u0119zyk \u2013 w ten spos\u00f3b zwierze nie b\u0119dzie si\u0119 wyrywa\u0107) i ustawiaj\u0105 jeden obok drugiego. Kawaler przebiega po grzbietach zwierz\u0105t w t\u0119 i z powrotem kilka razy. Wkracza w doros\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Po ceremonii m\u0119\u017cczyzna wchodzi nago do buszu zabieraj\u0105c ze sob\u0105 tylko jednego ze swych przyjaci\u00f3\u0142. Chodz\u0105 od wioski do wioski szukaj\u0105c \u017cony \u2013 gdy znajdzie wybrank\u0119 swego serca jej dom oznacza krowimi odchodami. Poszukiwania trwaj\u0105 od kilku tygodni nawet do trzech miesi\u0119cy, a ch\u0142opiec musi radzi\u0107 sobie w lesie sam \u2013 mieszka\u0144cy jego wioski pod lasem zostawiaj\u0105 jedynie krowie mleko i krew \u2013 do picia, bo woda jest tutaj dobrem deficytowym.<\/p>\n\n\n\n Wybranka najcz\u0119\u015bciej jest w wieku 16-18 lat. Nie mo\u017ce sama decydowa\u0107 o swoim losie \u2013 robi to za ni\u0105 rodzina. Wysy\u0142a ona swoich emisariuszy do rodziny ch\u0142opca i decyduj\u0105 o \u015blubie \u2013 czy si\u0119 odb\u0119dzie oraz w jaki spos\u00f3b rodzina m\u0119\u017cczyzny zap\u0142aci rodzinie kobiety (ile kr\u00f3w lub innych d\u00f3br). Gdy rodziny dojd\u0105 do porozumienia, w\u00f3wczas ch\u0142opiec symbolicznie porywa dziewczyn\u0119 i zabiera j\u0105 do swojej wioski, gdzie buduj\u0105 w\u0142asny dom. Kobiety maj\u0105 natomiast prawo do rozwodu \u2013 je\u015bli m\u0119\u017cczyzna nie spe\u0142nia swoich r\u00f3l spo\u0142ecznych. Jej rodzina musi w\u00f3wczas odda\u0107 to co otrzyma\u0142a w dniu \u015blubu. \u017beni\u0107 si\u0119 musz\u0105 w pierwszej kolejno\u015bci najstarsi synowie \u2013 je\u015bli nie s\u0105\u00a0\u017conaci, w\u00f3wczas ich\u00a0m\u0142odsi bracia r\u00f3wnie\u017c nie mog\u0105 mie\u0107 \u017con.<\/p>\n\n\n\n \u017bona nie powinna by\u0107 dziewic\u0105. Je\u015bli nie by\u0142a wcze\u015bniej z \u017cadnym m\u0119\u017cczyzn\u0105 oznacza to, \u017ce co\u015b jest z ni\u0105 nie tak \u2013 nikt jej nie chcia\u0142. Specjalnie do tego organizowane s\u0105 imprezy \u2013 ca\u0142a wioska udaje si\u0119 do lasu, tam pij\u0105 i bawi\u0105 si\u0119. Oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy starsi wracaj\u0105 do dom\u00f3w, a m\u0142odzi maj\u0105 czas tylko dla siebie.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli dziewczyna zajdzie w ci\u0105\u017c\u0119, jest ona usuwana specjalnymi naparami. Je\u015bli jednak nie uda si\u0119 wydali\u0107 p\u0142odu, w\u00f3wczas ci\u0105\u017ca jest ukrywana, a dzieckiem zajmuje si\u0119 matka (wychowuje jako swoje).<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli kobieta straci m\u0119\u017ca w\u00f3wczas staje si\u0119 \u017con\u0105 jednego z jego braci. Je\u015bli nie mia\u0142 braci, wychodzi za pozosta\u0142y po nim sto\u0142ek \u2013 i ustawia go na \u015brodku swojego domu. Zainteresowany ni\u0105 m\u0119\u017cczyzna mo\u017ce przyj\u015b\u0107 i usi\u0105\u015b\u0107 na tym sto\u0142ku \u2013 w ten spos\u00f3b pokazuje jej, \u017ce chc\u0119 by\u0107 jej kolejnym m\u0119\u017cem.<\/p>\n\n\n\n Hamer mog\u0105 posiada\u0107 wiele \u017con, kt\u00f3re oznaczane s\u0105 \u201enaszyjnikami\u201d \u2013 ogromnymi \u017celazno-sk\u00f3rzanymi obro\u017cami. Najwi\u0119ksza, posiadaj\u0105ca z przodu cylinder obro\u017ca symbolizuje pierwsz\u0105 \u017con\u0119. \u017belazne obr\u0119cze kolejne \u017cony (dwie obr\u0119cze \u2013 druga \u017cona, trzy obr\u0119cze \u2013 trzecia \u017cona itd.).<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli dziecku plemienia Hamer z\u0119by zaczn\u0105 rosn\u0105\u0107 od g\u00f3ry w pierwszej kolejno\u015bci, jest ono oddawane do adopcji. Jest ono bowiem przekl\u0119te, jest demonem, kt\u00f3ry przyniesie nieszcz\u0119\u015bcie ca\u0142ej wiosce. Wszystko pochodzi bowiem od ziemi \u2013 a ziemia wydaje swoje plony od do\u0142u. Przekl\u0119te dziecko oznacza przekl\u0119t\u0105 ziemi\u0119 \u2013 a ziemia daje \u017cycie. Bez \u017cyznej ziemi\u00a0plemi\u0119 zginie.<\/p>\n\n\n PLEMI\u0118 MURSI<\/strong><\/p>\n\n\n\n Najbardziej nieprzyjazne oraz najpopularniejsze w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w plemi\u0119 Doliny Omo. Mursi s\u0142yn\u0105 z glinianych dysk\u00f3w, kt\u00f3re wk\u0142adaj\u0105 sobie w wargi. Odwiedzamy wiosk\u0119 Pele i przed spotkaniem z tutejszymi lud\u017ami przez chwil\u0119 rozmawiamy z Mimiszo \u2013 wodzem, kt\u00f3ry jako jedyny m\u00f3wi po angielsku. I to biegle, bo studiowa\u0142 za granic\u0105, m.in. Wielkiej Brytanii i w Nowym Jorku. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c w Australii oraz Brazylii. Zje\u017adzi\u0142 ca\u0142y \u015bwiat. Rz\u0105d Etiopii zainwestowa\u0142 w edukacj\u0119 wodz\u00f3w plemiennych (w\u0142adza jest dynastyczna), aby ucywilizowa\u0107 ca\u0142e plemiona.<\/p>\n\n\n\n Mursi powinno odwiedza\u0107 si\u0119 rano, gdy jeszcze s\u0105 trze\u017awi. S\u0105 do\u015b\u0107 nachalni i nieprzyjemni nawet bez alkoholu, a wieczorami mog\u0105 robi\u0107 si\u0119 wr\u0119cz agresywni. Nie ma \u017cadnej interakcji poza t\u0105, \u017ce karz\u0105 p\u0142aci\u0107 sobie za zdj\u0119cia. Stroje oraz ozdoby, kt\u00f3re nosz\u0105 na sobie gdy przyjechali\u015bmy nak\u0142adaj\u0105 jedynie po to, by da\u0107 si\u0119 sfotografowa\u0107 i zarobi\u0107 dodatkowe 5 lub 10 Birr. S\u0105 to stroje ceremonialne, wojenne lub zak\u0142adane na r\u00f3\u017cne inne okazje \u2013 ale dzi\u015b g\u0142\u00f3wnie dla turyst\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Wok\u00f3\u0142 wioski widoczni s\u0105 stra\u017cnicy trzymaj\u0105cy AK-47. Nie ka\u017cde plemi\u0119 posiada nowoczesn\u0105 bro\u0144. W Mursi jednak m\u0142odzi ch\u0142opcy aby wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c musz\u0105 zap\u0142aci\u0107 rodzinie panny m\u0142odej posag \u2013 36 kr\u00f3w oraz ka\u0142asznikow. Taka jest cena za kobiet\u0119 w tym plemieniu.<\/p>\n\n\n\n Ozdoby, kt\u00f3re Mursi nosz\u0105 na sobie s\u0105 oznak\u0105 bogactwa ca\u0142ego plemienia. Rogi na g\u0142owie pokazywa\u0107 maj\u0105, \u017ce rodzina ma krowy, owoce \u2013 \u017ce zbiory by\u0142y dobre.<\/p>\n\n\n\n Plemiona tocz\u0105 ze sob\u0105 wojny \u2013 o terytorium, o kobiety lub, najcz\u0119\u015bciej, o krowy. Mursi s\u0105 plemieniem nara\u017conym na wygini\u0119cie, poniewa\u017c jest ich jedynie 10 tysi\u0119cy. Maj\u0105 jednak sojusz z plemieniem Bodi co daje im wsp\u00f3ln\u0105 si\u0142\u0119 45 tysi\u0119cy ludzi. Je\u015bli jedno plemi\u0119 zabije m\u0119\u017cczyzn\u0119 z drugiego plemienia, w\u00f3wczas musi zap\u0142aci\u0107 za jego \u015bmier\u0107 kobiet\u0105 (m\u0142od\u0105, niezam\u0119\u017cn\u0105 dziewczyn\u0105 swojego plemienia). Je\u015bli zginie kobieta, w\u00f3wczas plemi\u0119 kalkuluje ile by\u0142a warta (ile mia\u0142a lub mog\u0142aby mie\u0107 dzieci \u2013 syn\u00f3w lub c\u00f3rek), a drugie plemi\u0119 musi sp\u0142aci\u0107 j\u0105 w krowach.<\/p>\n\n\n PLEMI\u0118 BODI<\/strong><\/p>\n\n\n\n W plemieniu Bodi jeden z syn\u00f3w od ma\u0142ego jest tuczony \u2013 tak by r\u00f3s\u0142 do monstrualnych rozmiar\u00f3w. Jego jedynym zadaniem jest jedzenie. W zasadzie nie opuszcza domu \u2013 jedynie by za\u0142atwia\u0107 potrzeby fizjologiczne. Gdy jest ju\u017c w odpowiednim wieku (oko\u0142o 18 lat), udaje si\u0119 do domu wodza i tam poddawany jest ocenie rady starszych. Wybieraj\u0105 oni kt\u00f3ry z m\u0119\u017cczyzn jest najwi\u0119kszy, najgrubszy \u2013 ten dostaje pieni\u0105dze i presti\u017c, ka\u017cda kobieta b\u0119dzie chcia\u0142a go za m\u0119\u017ca. Reszta m\u0119\u017cczyzn mo\u017ce od tego momentu toczy\u0107 normalne \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Plemi\u0119 Bodi liczy oko\u0142o 35 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli w plemieniu Bodi dziecku z\u0119by zaczn\u0105 rosn\u0105\u0107 od g\u00f3ry, jest ono wrzucane do rzeki. Jako demon musi umrze\u0107.<\/p>\n\n\n PLEMI\u0118 ARI<\/strong><\/p>\n\n\n\n Licz\u0105ce 60 tysi\u0119cy ludzi plemi\u0119 Ari \u017cyje w du\u017co bardziej cywilizowany spos\u00f3b. Korzystaj\u0105 z nowoczesnej edukacji oraz zdobyczy technicznych. \u017byj\u0105 pomi\u0119dzy terenami plemion Mursi i Bodi, a miasteczkiem Jinka \u2013 z tego te\u017c powodu s\u0105 nietykalni.<\/p>\n\n\n\n Mursi i Bodi nie mog\u0105 pozwoli\u0107 sobie na zatargi z Ari, poniewa\u017c odci\u0119liby si\u0119 od targowisk, szk\u00f3\u0142, \u017ar\u00f3de\u0142 wody oraz dost\u0119pu do drogi prowadz\u0105cej w g\u0142\u0105b Etiopii. Ari mog\u0105 wi\u0119c prowadzi\u0107 spokojne \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Na targu Ari zaproponowali mi ma\u0142e, bia\u0142e banany, kt\u00f3re nazywaj\u0105 tutaj Ferend\u017ci \u2013 tak okre\u015bla si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nie-czarnych cudzoziemc\u00f3w. Ma\u0142y, bia\u0142y i kr\u00f3tki \u2013 Ferend\u017ci.<\/p>\n\n\n PLEMI\u0118 KONSO<\/strong><\/p>\n\n\n\n Plemi\u0119 Konso to plemi\u0119 ju\u017c ucywilizowane. Nie chodz\u0105 nago, nie maluj\u0105 cia\u0142. S\u0142yn\u0105 przede wszystkim z wyg\u0142adzania g\u00f3rskich zboczy tak, aby m\u00f3c hodowa\u0107 na nich ry\u017c i inne warzywa. S\u0142yn\u0105 tak\u017ce z fortyfikowanych wiosek, budowanych na okr\u0119gach \u2013 gdy wie\u015b rozrasta si\u0119 dobudowywany jest nast\u0119pny kr\u0105g.<\/p>\n\n\n\n Plemi\u0119 Konso liczy oko\u0142o 300 tysi\u0119cy ludzi (informacja od przewodnika, cz\u0142onka plemienia).<\/p>\n\n\n\n W wioskach znajduj\u0105 si\u0119 domy spo\u0142eczne \u2013 miejsca, gdzie mieszka\u0144cy zbieraj\u0105 si\u0119 przy wa\u017cnych okazjach. Mieszkaj\u0105 tam te\u017c wszyscy ch\u0142opcy z wioski \u2013 gdy dziecko sko\u0144czy 12 lat wyprowadza si\u0119 z domu rodzic\u00f3w i wprowadza w\u0142a\u015bnie do takiego domu spo\u0142ecznego. Staje si\u0119 \u201ech\u0142opcem wioski\u201d i jego zadaniem jest od tej pory pomoc mieszka\u0144com. Ch\u0142opcy ci s\u0105 jednocze\u015bnie milicj\u0105, budowniczymi, stra\u017c\u0105 po\u017carn\u0105, a starsi mieszka\u0144cy zawsze mog\u0105 wezwa\u0107 ich do dowolnej pomocy. Ch\u0142opiec opuszcza dom spo\u0142eczny gdy znajdzie sobie \u017con\u0119.<\/p>\n\n\n\n W kilku miejscach wioski znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c S\u0142upy Pokole\u0144 \u2013 co 18 lat (a wi\u0119c co jedno pokolenie), m\u0119\u017cczy\u017ani przynosz\u0105 z lasu pie\u0144 drzewa i przywi\u0105zuj\u0105 go do pozosta\u0142ych, przyniesionych wcze\u015bniej. W ten spos\u00f3b odczyta\u0107 mo\u017cna jak d\u0142ugo istnieje plemi\u0119 oraz wioska. W ten spos\u00f3b nie ginie pami\u0119\u0107 o przodkach.<\/p>\n\n\n\n Konso wewn\u0119trznie r\u00f3wnie\u017c podzieleni s\u0105 na plemiona, a ch\u0142opak \u017con\u0119 mo\u017ce znale\u017a\u0107 jedynie w innym plemieniu. W ten spos\u00f3b unikaj\u0105 mieszania si\u0119 wewn\u0105trz rodzin. Aby m\u00f3c si\u0119 o\u017ceni\u0107 ch\u0142opiec musi udowodni\u0107 swoj\u0105 si\u0142\u0119. Przy S\u0142upach Pokole\u0144 znajduj\u0105 si\u0119 ogromne, 50 kilogramowe g\u0142azy, kt\u00f3ry m\u0142ody m\u0119\u017cczyzna musi podnie\u015b\u0107 i nad g\u0142ow\u0105 przerzuci\u0107 za plecy. Obok du\u017cego znajduje si\u0119 mniejszy g\u0142az, na kt\u00f3rym mo\u017cna \u0107wiczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n Dolina Omo w Etiopii zamieszkana jest przez dwadzie\u015bcia kilka plemion, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest ju\u017c dzi\u015b ucywilizowana \u2013 u\u017cywaj\u0105 telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych, je\u017cd\u017c\u0105 autami, ucz\u0105 si\u0119 j\u0119zyk\u00f3w. Miejsce to szybko zanika i nied\u0142ugo straci sw\u00f3j dziki charakter. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce nie powinni\u015bmy cywilizowa\u0107 tych ludzi na si\u0142\u0119. \u017be powinni\u015bmy pozwoli\u0107 im trwa\u0107 tak jak trwaj\u0105. \u017be powinni\u015bmy im pozwoli\u0107 decydowa\u0107 samemu.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.patrykszymanski.com\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/IMG_3447-Edit-200x300.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.patrykszymanski.com\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/IMG_3228-Edit-300x200.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.patrykszymanski.com\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/IMG_3286-Edit-200x300.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.patrykszymanski.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/IMG_3027-Edit-200x300.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.patrykszymanski.com\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/IMG_3276-Edit-1024x683.jpg\")
<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"